De Bokseropstand in China

Het begin van het einde voor de Qingdynastie

Achttien jaar voordat wij in Europa kennismaakten met de Russische revolutie vond er in China een belangrijke antiwesterse revolutie plaats. Na deze revolutie, die begon met de Bokseropstand zou China nooit meer hetzelfde keizerlijke China zijn. Wat namelijk begon als een opstand tegen westerse bezetting zorgde ervoor dat jaren later de laatste keizer afgezet zou worden. Maar

Stel je voor dat van de een op de andere dag de provincie Gelderland onder Chinees gezag zou komen te vallen, waardoor het Boeddhisme de leidende godsdienst wordt en er buitenlandse militaire posten worden geplaatst. En dit allemaal omdat een stel bandieten twee Boeddhistische monniken hebben vermoord. Wij zouden ons als Nederlanders waarschijnlijk gaan verenigen in verzetsgroepen en proberen voor onze onafhankelijkheid te strijden. Dit is precies de situatie van waaruit in 1899 uiteindelijk de Bokseropstand is ontstaan.

Het Juye-incident

In de nacht van 1 op 2 november 1897 pleegde een groep van twintig tot dertig mannen in de Chinese provincie Shandong een bloederige moord op twee Duitse christelijke monniken. Deze monniken waren in China om mensen te bekeren naar het christendom te bekeren, wat tot onrust zorgde bij een groot gedeelte van de Chinese bevolking die hier niet van gediend waren. Deze moord op de Duitse monniken kwam bekend te staan als het Juye-incident. Door het-Juye incident kreeg Duitsland een pacht voor een aantal regio’s in de Shandong provincie. De Chinese regering die zijn eigen gebieden aan westerse imperialisten verpachte kwam vaker voor, en dit was een belangrijke reden waarom veel Chinezen zich begonnen te groeperen in verzetsgroepen tegen de westerse imperialisten in China.
Juye incident
Prent over de moorden gepleegd in het Juye incident
Het ging de Chinezen die zich groepeerden in antichristelijke genootschappen als de Big Swords Society en de Yihetuan (Fists of Harmony and Justice) niet alleen om het feit dat Chinese gebieden werden verpacht. Het ging deze genootschappen ook om het feit dat dit verpachten gepaard ging met een groeiende westerse en christelijke invloed, en de komst van buitenlandse militairen. Het belangrijkste antichristelijke genootschap in de strijd tegen het westerse imperialisme in China werd de Yihetuan, vernoemd naar het Yi-He boksen waar de naam ‘Bokseropstand’ van af wordt geleid. De Yihetuan groeide uit tot een genootschap met op zijn hoogtepunt 100.000 Boksers.
De leden van de Yihetuan werden Boksers genoemd, en zij zwoeren een absolute trouw aan hun leiders. Door de rituelen die zij uitvoerden met het Yi-He boksen geloofden de Boksers dat zij immuun zouden voor westerse moderne wapens, iets wat uiteraard niet het geval was. De Boksers begonnen niet op een gewelddadige manier met het uiten van hun onvrede. Zij verspreidden pamfletten onder de bevolking waarop zij antiwesterse propaganda drukten. Ook hielden zij marsen waarbij zij leuzen riepen als “Support the Qing, destroy the foreigners!”. Met deze leus, en andere in dezelfde strekking, wilden de Boksers laten zien dat zij de Qing dynastie wel steunden, maar niet het regeringsbeleid om buitenlanders veel mach te geven in China.

Onrustige jaren voor de Bokseropstand

Begin 1897, een half jaar voordat het Juye-incident plaatsvond, vonden de eerste schermutselingen van Boksers met westerse imperialisten én christelijke Chinezen plaats. Zo richtten de Boksers een complete vernieling aan op de bouwplaats van een nieuwe Christelijke kerk. Na het vernielen van de kerk in aanbouw bleef het nog twee jaar onrustig in de Shandong regio, met het Juye-incident als hoogtepunt, totdat de Boksers in de nacht van 1 op 2 november 1899 in actie kwamen. De aanleiding hiervoor was dat de Chinese overheid westerse missionariskampen onder beschermd militair toezicht had gezet, en dit werd door de Boksers als provocerend gezien.
In de nacht van 1 op 2 november 1899 vielen de Boksers de missionarisnederzeting aan in Hongtaoyuan ( het huidige Weixian). Kerken en huizen werden in brand gestoken, Chinese christenen werden mishandeld, en een aantal van hen werden vermoord. De inval van deze nederzetting bij Hongtaoyuan wordt gezien als de start van de Bokseropstand, of Bokseroorlog, omdat de opstand hierna in een stroomversnelling kwam. De Boksers trokken naar het noorden van de Shandongprovincie met als einddoel Beijing, en lieten een spoor van dood en vernieling achter zich door de provincie heen.
Bokseropstand
Bokserrebellen vallen Chinees boerendorp aan
Niet alleen westerse imperialisten werden het slachtoffer van de Chinese Boksers, maar ook Christelijke Chinezen werden het slachtoffer van de Boksers. Onder deze groep zijn over de gehele duur van de Bokseropstand heen ook meer slachtoffers gevallen dan onder de westerse imperialisten. Dit kwam veelal doordat zij geen bescherming kregen vanuit de westerse machten, maar ook niet vanuit de Chinese Qing-dynastie. Dit laatste kwam doordat keizerin-regentes Cixi een groot voorstander was van de doelen die de Boksers wilden bereiken, echter gaf ze geen openlijke steun aan de Boksers. Sommige subgroepen van de Boksers waren namelijk tegen de Qing-dynastie, en wanneer Cixi geen steun uit zou spreken voor de Boksers zou zij na de opstand deze subgroepen kunnen berechten voor hun anti-Qing mentaliteit.

Westerse machten gaan samenwerken

Door het oplaaiende Boksergeweld, en het uitblijven van hulp vanuit de Chinese overheid, voelden de westerse machten zich genoodzaakt om te gaan samenwerken. De acht belangrijkste landen: Japan, Rusland, Groot-Brittannië, De Verenigde Staten, Frankrijk, Italië, Oostenrijk-Hongarije én Duitsland, vormden de Achtlanden alliantie. Samen zorgden zij ervoor dat er troepen op stand-by zouden zijn in de baai van Shandong, zodat er militair ingegrepen zou kunnen worden wanneer nodig. Ook probeerden zij door gezamenlijk op te treden meer druk uit te oefenen op de Chinese overheid en de Qing-dynastie. Dit had echter geen effect doordat keizerin Cixi iedere vorm van steun tegen de buitenlandse machten tegenhield.
Keizerin Cixi
Keizerin-regentes Cixi
In juni 1900 hadden de Boksers de westerse machten teruggedrongen tot Beijing, waar zij zich verschansten. Op 11 juni werd de Japanse ambassadeur in Beijing vermoord door de Boksers, wat aanleiding was voor de Chinese regering om de buitenlanders een ultimatum te stellen. Zij moesten Beijing verlaten, want de Chinese regering zou hun veiligheid niet kunnen garanderen. Naar aanleiding van dit ultimatum ging de Duitse ambassadeur Baron von Ketteler naar het Chinese ministerie voor buitenlandse zaken. Hij werd al neergestoken voor hij zijn bestemming bereikte door een Chinese soldaat. Nog voor het ultimatum verstreek begonnen de Chinese troepen en de Boksers het ambassade kwartier in Beijing te belegeren. Deze belegering die 55 dagen zou duren is onder andere verfilmd in de film ’55 days at Peking’.

De bevrijding van Beijing, en het einde van de Bokseropstand

Doordat de Boksers alle telegraaflijnen hadden vernield naar Beijing toe was de communicatie lastig voor de achtlandenalliantie. Mondjesmaat konden zij berichten sturen naar posten buiten Beijing. Ondertussen hadden de thuisfronten van de achtlandenalliantie troepen naar Beijing gestuurd, welke begin augustus de Chinese kust zouden bereiken. Op 4 augustus trok een troep van 50.000 soldaten uit alle acht de landen an de achtlandenalliantie naar Beijing. De Qing-dynastie en Chinese regering hadden de verboden stad bij Beijing al verlaten voordat deze soldaten Beijing zouden bereiken, en Beijing werd ook snel ingenomen door de achtlandenalliantie.
Battle for Beijing
Gevechten tijdens de bevrijding van Beijing
Met de inname van Beijing kwam het gewapende conflict van de Bokseropstand tot een einde. Nog ruim een jaar zou de achtlandenalliantie bezet houden, totdat op 7 september formeel de vrede werd getekend. Verschillende Chinese gebieden zouden onder westerse invloed blijven staan, en ook moest China herstelbetalingen aan alle betrokken landen betalen. Ook Nederland kreeg herstelbetalingen omdat er tijdens de opstand Nederlandse christenen zijn omgekomen. Volgens het vredesverdrag moest de Chinese regering genootschappen als de Yihetuan verbieden, echter begonnen zij zich te hergroeperen als politieke partijen. Uit deze partijen zou ook de eerste vorm van de Chinese communistische partij voortkomen.
In China bleef het na de Bokseropstand onrustig. De Bokserbeweging had zijn doel niet bereikt, en de westerse machthebbers bleven aanwezig. Als schuldige hieraan werd door veel chinezen de Qing-dynastie aangewezen. Na het overlijden van keizerin-regentes Cixi werd het verzet tegen de Qing-dynastie heviger, wat uiteindelijk tot de Xinhai-revolutie zou leiden. Binnen 10 jaar na het teneinde komen van de Bokseropstand was de Qing-dynastie in China verdwenen, en werd de republiek China uitgeroepen.

 

Laat een antwoord achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.